Minister Infrastruktury do Senatora RP

Szanowny Panie Senatorze.

Odpowiadając na pismo Pana Senatora (BS-S/229/10/2007 z dnia 12 października br.) skierowane do Prezesa Rady Ministrów w sprawie sytuacji na rynku kolejowych przewozów towarowych w Polsce, uprzejmie informuję, co następuje.

Liberalizacja sektora przewozów towarowych w Polsce jest następstwem wejścia Polski do Unii Europejskiej oraz nowelizacji w roku 2003 r. ustawy o transporcie kolejowym. Od tego czasu Urząd Transportu Kolejowego wydal kilkudziesięciu przewoźnikom licencje na przewóz ładunków koleją. Aktualnie, spośród 87 licencjonowanych przewoźników, tylko kilkunastu faktycznie realizuje działalność przewozową a dziesięciu z nich wykonuje 95% przewozów towarowych. W roku 2003 udział w rynku prywatnych przewoźników według wykonanej pracy przewozowej wynosił 3,6%, w 2004 r. - 8%, w 2005 r. - 12,3% a w 2006 r. - 17%. W pierwszym półroczu bieżącego roku udział Grupy PKP w rynku przewozów towarowych wyniósł 82,5%, w tym PKP CARGO S.A. - 77,3%. Porównując wyniki tegorocznego półrocza do analogicznego okresu roku ubiegłego zauważalne jest wyhamowanie tempa wzrostu udziału prywatnych przewoźników w pracy przewozowej liczonej w tonokilometrach. Z ogółu firm tylko dwie firmy PCC Raił i Orlen Koltrans odnotowały łącznie półprocentowy wzrost. Wyniki przewozowe uzyskane w ostatnich latach przez PKP CARGO S.A. w zakresie przewiezionej masy towarów wskazują na utrzymującą się stałą tendencję wielkości przewozów.

Pomimo istniejącej konkurencji wewnątrzgałęziowej w transporcie kolejowym, wielkość przewozów towarowych w latach 2003 - 2006 utrzymywała się na zbliżonym poziomie, odmiennie jak w transporcie samochodowym, w którym notowano systematyczne wzrosty. Wśród firm, które podjęły i do dzisiaj realizują licencjonowaną działalność w zakresie transportu kolejowego zdecydowana większość wywodzi się z przedsiębiorstw wyrosłych na bazie dawnych przedsiębiorstw czy zakładów transportowych powołanych do obsługi technologicznej dużych bocznic kolejowych. Firmy te od początku swojej działalności były związane z segmentem kolejowych usług transportowych, najczęściej towarów masowych: węgla kamiennego, kamienia, piasku i produktów naftowych. Konkurencja pomiędzy PKP CARGO S.A. a prywatnymi przewoźnikami rozgrywa się zatem w obrębie przewozów masowych realizowanych w składach całopociągowych, czyli przewozów o wysokiej rentowności.

Podkreślenia wymaga fakt, że nie każda utrata przewozów spowodowana jest działalnością konkurencyjną na rynku usług towarowego transportu kolejowego. Działalność niektórych przewoźników kolejowych ogranicza się jedynie do obsługi transportowej macierzystej grupy kapitałowej. Przewozy na potrzeby własne wykonują, między innymi, takie firmy jak: Lotos Kolej, Orlen Koltrans czy POL-MIEDŹ TRANS, które w roku 2006 przewiozły łącznie nieco ponad 9 min ton ładunków. Przed podjęciem działalności przez ww. firmy całość tych przewozów realizowały spółki z Grupy PKP.

Przyjęta przez PKP CARGO S.A. strategia działalności handlowej opiera się na budowaniu stałych więzi z najważniejszymi partnerami. Jej podstawą są wieloletnie umowy przewozowe, których aktualnie PKP CARGO S.A. realizuje ok. 150. Dostosowując się do panujących warunków rynkowych PKP CARGO SA. z powodzeniem bierze udział w coraz większej liczbie postępowań przetargowych. Na uwagę zasługuje fakt, iż Spółka odnotowuje przypadki powrotu klientów, którzy wcześniej korzystali z usług konkurencyjnych przewoźników. Do najważniejszych z nich należą: elektrownia Ostrołęka, Zakłady Azotowe Tarnów Mościce, JanikoSoda i Soda Mątwy z Grupy CIECH. Spółka PKP CARGO S.A. rozpoczęła również realizację przewozów towarów, które wcześniej wykonywane były transportem samochodowym. Przykładem może być świadczenie usług na rzecz PEC Nowy Sącz czy FORTUN Częstochowa.

Władze PKP CARGO S.A. podjęły szereg inwestycji mających na celu zakup nowego i modernizację posiadanego taboru a więc podstawowego majątku produkcyjnego Spółki. W najbliższym czasie wdrożony zostanie proces modernizacji spalinowych pojazdów trakcyjnych, w wyniku którego zostaną zaspokojone potrzeby Spółki w prowadzeniu ruchu towarowego na liniach nie zelektryfikowanych. Spółka rozpoczęła również proces pozyskania lokomotyw wielosystemowych. Działania inwestycyjne spowodowały wzrost średniorocznych nakładów inwestycyjnych z 244,8 min zł w latach 2002 - 2005 do 329,3 min zł w latach 2006-2007.

Dostrzegając zagrożenia jakie niesie ze sobą liberalizacja rynku kolejowych przewozów towarowych w Polsce, przyjęta przez Radę Ministrów "Strategia dla transportu kolejowego do roku 2013" zakłada, że spółka PKP CARGO S.A. pełnić będzie rolę narodowego przewoźnika kolejowego w zakresie przewozu rzeczy, który charakteryzować się będzie, między innymi, istotnym udziałem w rynku przewozów kolejowych, znaczącym udziałem państwa w strukturze kapitałowej przedsiębiorstwa oraz udziałem w realizacji polityki państwa na rynku przewozów kolejowych. Zakłada się przekształcenie Spółki z przewoźnika towarów w operatora logistycznego. W tym celu do PKP CARGO S.A. zostanie przekazany majątek stanowiący potencjał produkcyjny dla zadań gospodarczych operatora w zakresie logistyki i transportu rzeczy, np. bocznice, rampy, magazyny oraz punkty logistyczne. Tego typu działania połączone z efektywnym zarządzaniem Spółką, w mojej ocenie nie doprowadzą do marginalizacji PKP CARGO S.A. na rynku usług przewozowych.


Z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Mirosław Chaberek - Podsekretarz Stanu