Pan Stanisław Kogut
Senator Rzeczypospolitej Polskiej

Szanowny Panie Senatorze.

Z dużą uwagą zapoznałem się z treścią Pańskiego pisma z dnia 28 lutego 2006 r. Przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. o przeprowadzaniu konkursów na stanowiska kierowników centralnych urzędów administracji rządowej, prezesów agencji państwowych oraz prezesów zarządów państwowych funduszy celowych jak i rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 sierpnia 2005 r. w sprawie konkursów na stanowiska kierowników centralnych urzędów administracji rządowej, prezesów agencji państwowych oraz prezesów zarządów państwowych funduszy celowych określają elementy, jakie winny zawierać ogłoszenia o konkursie. Przedstawione powyżej akty prawne, uwzględniając różnorodność specyfiki zagadnień, jakie występują w zakresie obowiązków różnych organów centralnej administracji rządowej określonych w ww. ustawie, nie wprowadzają ograniczeń w zakresie wymogów stawianych ubiegającym się o objęcie stanowisk kierowników urzędów centralnych. Wymogi te, mogą być zatem określane indywidualnie i uzależnione są w sposób zasadniczy od rodzaju i rangi zagadnień będących przedmiotem właściwości danego organu centralnej administracji rządowej, specyfiki tych zagadnień oraz problematyki, jaka występuje przy realizacji zadań wynikających - w przypadku Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego z ustaw: ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym, ustawy z dnia 31 marca 2004 r. o przewozie koleją towarów niebezpiecznych i ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodności. Zadania Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego określone w ww. ustawach wymagają wszechstronnej znajomości zagadnień dotyczących transportu kolejowego. Zatem Prezes Urzędu Transportu Kolejowego ze względu na specyfikę transportu kolejowego, winien być fachowcem, który niezależnie od wymaganego wykształcenia politechnicznego, powinien posiadać wieloletnią praktyką na stanowiskach kierowniczych w przedsiębiorstwach kolejowych. Wieloletnie kierowanie zespołami ludzkimi oraz rozwiązywanie problemów na wyższym szczeblu zarządzania daje gwarancję, że kandydatom na Prezesa UTK nie będą obce zagadnienia eksploatacyjne z zakresu transportu kolejowego oraz problemy, które tam występują. Przedstawiony w ogłoszeniu formalny wymóg zajmowania kierowniczych stanowisk w administracji publicznej, podyktowany jest z kolei koniecznością znajomości przez ubiegającego się o objęcie stanowiska Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego zagadnień z zakresu administracji państwowej, w tym dokładnej znajomości zagadnień wynikających z ustawy o służbie cywilnej, która reguluje m.in. stosunki, jakie występują na styku organu administracji państwowej i urzędu, który jest aparatem pomocniczym ww. organu. Niezależnie od powyższego, ponieważ Prezes Urzędu Transportu Kolej owego jest reprezentantem władzy państwowej i zobowiązany jest do nadzorowania i kontrolowania podmiotów gospodarczych w zakresie przestrzegania przepisów dotyczących transportu kolejowego, powinien posiadać wiedzę i doświadczenie w zakresie postępowania przed organami państwa, postępowania administracyjnego oraz zagadnień związanych z budżetem państwa. Należy podkreślić, że Prezes UTK ma ustawowy obowiązek współpracy z różnymi organami administracji państwowej m.in. Urzędem Ochrony Konsumenta i Konkurencji, Ministerstwem Gospodarki, Ministerstwem Finansów, Głównym Urzędem Miar itd. Z kolei pod pojęciem dostępu do służby publicznej należy rozumieć dostęp do tej służby obywateli spełniających określone wymogi. Zatem nie może być to rozumiane jako dostęp każdego, kto w danym momencie wyraża zainteresowanie zajmowaniem określonego stanowiska. Sugestia sformułowana przez Pana Senatora unieważnienia działań związanych z przeprowadzeniem konkursu na stanowisko Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego wymagałaby stwierdzenia uchybień natury proceduralnej, dających podstawę do podjęcia takiej decyzji. Pragnę zapewnić, że prawidłowość konkursu będzie przedmiotem sprawdzenia przed zatwierdzeniem przeze mnie jego wyników.

Poniżej przedstawiam odpowiedzi na pytania zawarte w końcowej części pisma. Zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów w sprawie konkursów na stanowiska kierowników centralnych urzędów administracji rządowej, prezesów agencji państwowych oraz prezesów zarządów państwowych funduszy celowych, znajomość języka obcego podlega fakultatywnym kryteriom oceny predyspozycji oraz umiejętności kandydata. W kontaktach służbowych z organami Unii Europejskiej, Prezes Urzędu Transportu Kolejowego ma prawo używania języka polskiego jako pełnoprawnego języka państwa, będącego członkiem Unii Europejskiej. W przypadku uczestniczenia w rozmowach, w czasie których poruszane są zagadnienia ściśle merytoryczne lub terminy prawnicze, stosowana jest zasada - niezależnie od znajomości obcych języków przez uczestników rozmowy - korzystania z pomocy tłumaczy, którzy gwarantuj ą dosłowność tłumaczeń. Podyktowane jest to koniecznością uniknięcia przekłamań językowych lub niewłaściwą interpretacją pewnych zwrotów lub idiomów.

Przez pojęcie wykształcenia wyższego w zakresie kolejnictwa należy rozumieć wykształcenie wyższe, mieszczące się w grupie zawodów regulowanych wynikających z dyrektyw UE, dotyczących specjalności w zakresie transportu kolejowego. Pominięcie wymogu posiadania stopnia magisterskiego wynika z faktu, że dzienne studia techniczne kończą się nadaniem tytułu magistra inżyniera zaś politechniczne studia pierwszego stopnia, wieczorowe i zaoczne kończą się nadaniem tytułu inżyniera. Tytuł inżyniera jest równoznaczny z posiadaniem wyższego wykształcenia. Pytanie dotyczące siedmioletniego zajmowania stanowisk kierowniczych w tym: wymóg pięcioletniego doświadczenia zawodowego na stanowisku kierowniczym w transporcie kolejowym oraz dwuletniego doświadczenia zawodowego na stanowiskach kierowniczych w urzędach administracji publicznej wynika z uzasadnienia w początkowej części niniejszego pisma. Dodać należy, że wieloletnie doświadczenie zawodowe na stanowiskach kierowniczych daje rękojmię, że ubiegający się o stanowisko Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego podoła zadaniom jakie nakładają na niego przepisy określone w treści pisma. Niezależnie od powyższego dyrektywy nakładają szereg obowiązków regulacyjnych oraz negocjacyjnych, natomiast Minister Transportu i Budownictwa oczekuje pomocy przy pracach związanych ze stałymi negocjacjami stron Konwencji COTiF w zakresie dostosowywania Załącznika nr 2 RID - dotyczącego przewozu towarów niebezpiecznych koleją - do zmieniających się warunków urządzeń technicznych i środków transportu oraz specyfikacji towarów uznawanych za niebezpieczne. Ministerstwo Transportu i Budownictwa nie przeprowadzało żadnych badań w zakresie populacji kandydatów którzy mogą ubiegać się stanowiska kierowników urzędów centralnych. Należy zwrócić uwagę, że spośród składających dokumenty z wnioskami o dopuszczenie do konkursu na stanowisko Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego, trzy osoby spełniły wymogi formalne. Według wstępnej oceny, w samym Urzędzie Transportu Kolejowego jest około dziesięciu osób spełniających wymogi dopuszczenia do konkursu. Wiele osób pracujących w spółkach PKP oraz innych podmiotach gospodarczych związanych z transportem kolejowym także spełnia wymogi dopuszczenia do egzaminu. Należy podkreślić, że wszystkie osoby które zostały zakwalifikowane do procedury konkursowej posiadają:
- wyższe wykształcenie magisterskie w zakresie kolejnictwa,
- ponad 10-letni staż (wymagany minimum 5-letni) na stanowisku kierowniczym w transporcie kolejowym,
- ponad 8-letni staż (wymagany minimum 2-letni) na stanowiskach kierowniczych w administracji publicznej,
- posiadają znajomość jednego z języków obcych.

Uważam, że zarówno profesor Politechniki jak i pracownik kolejowego ośrodka badawczego mogą ubiegać się o objęcie stanowiska Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego. Jeżeli praktyka zawodowa wymienionych osób odpowiada kryteriom doświadczenia zawodowego na kierowniczych stanowiskach w transporcie kolejowym oraz kryteriom doświadczenia zawodowego na kierowniczych stanowiskach w administracji publicznej, osoby te po złożeniu dokumentów oraz pracy pisemnej zostałyby dopuszczone do składania egzaminu. Ustawa o przeprowadzaniu konkursów na stanowiska kierowników centralnych urzędów administracji rządowej, prezesów agencji państwowych oraz prezesów zarządów państwowych funduszy celowych nie przewiduje odstępstw zarówno od wymogów stawianych kandydatom ubiegającym się o objęcie stanowiska Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego jak i procedury egzaminacyjnej.

Ostatnią - ale bardzo istotną sprawą - jest pytanie o wyjaśnienie, dlaczego regulacja transportu kolejowego będąca odrębną kompetencją UTK od nadzoru nad bezpieczeństwem ruchu kolejowego została połączona w tytule pracy pisemnej "Działalność Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego w zakresie regulacji dotyczącej bezpieczeństwa ruchu kolejowego w świetle prawa". Zadania Prezesa UTK w zakresie regulacji transportu kolejowego wymienione są enumeratywnie w art. 13 ustawy o transporcie kolejowym. Natomiast podstawowymi aktami prawnymi dotyczącymi bezpieczeństwa ruchu kolejowego są:

- ustawa z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym,
- ustawa z dnia 31 marca 2004 r. o przewozie kolej ą towarów niebezpiecznych,
- ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodności,
- konwencje międzynarodowe COTiF i SMGS,
- rozporządzenia wydane w oparciu o ww. ustawy.

Powyższe normy prawne nakładają na Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego szereg obowiązków w zakresie regulacji systemem bezpieczeństwa ruchu kolejowego, a dotyczą one w szczególności:

- technicznej regulacji spraw związanych z zapewnieniem bezpieczeństwa ruchu,
- nadzoru technicznego nad eksploatacją i utrzymaniem linii kolejowych i pojazdów kolejowych,
- zadań organu wyspecjalizowanego odnośnie kontroli wyrobów przeznaczonych do stosowania w transporcie kolejowym związanych z prowadzeniem i bezpieczeństwem ruchu,
- wdrażania i stosowania zasad i warunków zapewnienia interoperacyjności systemu kolei na terytorium Polski,
- nadzoru nad bezpieczeństwem przewozu kolej ą to warów niebezpiecznych. Organizacja zarządzania bezpieczeństwem na kolejach polskich opiera się na systemie podziału obowiązków i odpowiedzialności wszystkich podmiotów uczestniczących w transporcie kolejowym, które maj ą istotny wpływ na to bezpieczeństwo. Bezpośrednią odpowiedzialność za to bezpieczeństwo ponoszą zarządcy infrastruktury, przewoźnicy kolejowi oraz użytkownicy bocznic.

W systemie zintegrowanych działań dla zapewnienia bezpieczeństwa ruchu bardzo istotne znaczenie ma Prezes UTK.

W ten sposób zbudowana jest interaktywna sieć wzajemnych zależności podmiotów w transporcie kolejowym, a te relacje sieciowe dają oczekiwany poziom bezpieczeństwa ruchu. Prezes Urzędu Transportu Kolejowego w zakresie bezpieczeństwa ruchu kolejowego sprawuje funkcję regulacyjną, kontrolną i dyscyplinującą. Prawidłowe wykonywanie zadań przez Prezesa UTK i jego urząd ma kluczowe znaczenie dla właściwego bezpieczeństwa ruchu w polskim transporcie kolejowym, co wynika zarówno z krajowego jak i unijnego prawa.